Wat is uw hartenkreet over de woningmarkt?
Volgens de Grondwet is de bevordering van voldoende woongelegenheid voorwerp van zorg der overheid. Wanneer gaan we die ambitie weer eens waarmaken?

Hoe moet de woningmarkt er in 2014 uitzien?
De beslissing om te huren of te kopen wordt niet langer beïnvloed door financiële prikkels van de overheid.

De positie van de woningcorporaties is versterkt, de trend van een steeds verder teruglopend aandeel van de betaalbare voorraad is omgebogen in een lichte stijging. Corporaties zijn weer kleiner en slagvaardiger geworden, waardoor de invloed van huurders en gemeenten weer is toegenomen. Ondanks de kleinschaligheid zijn de bedrijfskosten flink gedaald. Corporaties werken namelijk waar dat efficiënter is voor uitvoerende taken als onderhoud en administratie samen in gezamenlijke dochterondernemingen.

Verenigingen van Eigenaren zijn nu ook actief in laagbouw­complexen, waardoor de eigenaar bewoners groot onderhoud en energiebesparing samen goedkoper kunnen uitbesteden. In veel gevallen hebben VvE’s zich vrijwillig aangesloten bij een wijkbeheerorganisatie van een lokale woningcorporatie.

De transparantie van de woningmarkt is sterk verbeterd doordat Woningnet is uitgegroeid tot een landelijk platform, waar alle aanbod van huur- en koopwoningen op te vinden is. De informatie over de woningen en de woonomgeving is uniform. Woningzoekenden kunnen zich daardoor ook op één punt inschrijven voor het gehele woningaanbod in Nederland, op basis van een zoekprofiel waarmee ze hun woonvoorkeuren vooraf kunnen definiëren. Voor een eerlijke verdeling van de betaalbare woningvoorraad is er een wettelijk kader, waarbij er voldoende ruimte gelaten wordt om regionaal maatwerk te leveren. Woningzoekenden met een lokale binding (dorp, wijk) krijgen binnen dat gebied een streepje voor wanneer ze op een woning reageren.

De woningnood in de randstad is verminderd nadat de regering besloten heeft om het ruimtelijk-economisch beleid sterker te richten op een beter gespreide economische groei. Daardoor is er ook geen sprake meer van leegstand van woningen in Oost-Groningen of Zuid-Limburg. De tevredenheid van de bevolking over de woonsituatie is daardoor ook toegenomen, omdat door de betere spreiding meer mensen zich een laagbouwwoning met tuin kunnen permitteren.

De nieuwbouwproductie is teruggelopen, nadat investeringen in onderhoud en woningisolatie fiscaal aftrekbaar zijn geworden. Daardoor is het aantrekkelijker om bestaande woningen beter te onderhouden en aan te passen in plaats van te slopen en nieuw te bouwen.

Welke drie maatregelen moeten er nu en op termijn genomen worden om dit te bereiken?
De hypotheekaftrek (voor nieuwe kopers) en huurtoeslag wordt vervangen door een woontoeslag die gebaseerd is op inkomen, omvang van het huishouden en eventuele handicap. Daardoor wordt een einde gemaakt aan de ongelijke behandeling van huurders en kopers, die er nu voor zorgt dat de hoogste inkomens met de duurste woning de grootste overheidsbijdrage ontvangen. Per saldo zijn de uitgaven voor hypotheekaftrek en huurtoeslag hierdoor gehalveerd.

De opbrengst is deels gebruikt voor het afschaffen van de overdrachtsbelasting, de rest is toegevoegd aan het fonds voor stedelijke vernieuwing waarmee binnenstedelijk bouwen wordt bevorderd.

De onteigeningswet wordt aangepast, waardoor een eind wordt gemaakt aan de speculatie met grond op bouwlocaties. De onteigeningsvergoeding wordt voortaan bepaald door de waarde van de grond bij de huidige bestemming, aangevuld met een vergoeding aan de eigenaar (en eventueel de huurder) voor verplaatsing van de bestaande functie.

Er is geen enkele reden om de woningmarkt anders te behandelen dan welke markt dan ook.
Oneens. Een woning is geen consumptiegoed als een auto of tv. Doordat de woning grondgebonden is zal er in dichtbevolkte gebieden zonder overheidsingrijpen een ruimtelijke segregatie ontstaan op basis van economische kracht.

Aantal huishoudens = aantal woningen: er is dus geen ruimteprobleem maar een verdeelprobleem.
Grotendeels mee eens. Het woningtekort zou veel kleiner zijn wanneer er een beter verdeelmechanisme was. Als je de verdeling aan de markt overlaat zullen de woningzoekenden met de laagste koopkracht achter het net vissen in alle gebieden waar véél vraag bestaat. Voor eigenaren is tijdelijke leegstand soms lucratiever dan verhuren of verkopen aan degene die het hardst om woonruimte verlegen zit.

Er is voldoende ruimte, maar we durven er niet voor te kiezen!
Eens. Hoofdoorzaak voor de stagnatie is het ontbreken van regie op de ruimtelijke ontwikkeling. De rijksoverheid laat het over aan de provincies, de provincies aan de gemeenten en de gemeenten aan de markt. En de markt kijkt alleen naar het korte termijn rendement en niet naar de samenhang van afzonderlijke initiatieven.