Dat de woningmarkt niet goed werkt, wordt door iedereen erkend. Zo is er, vooral in een aantal grote steden, te weinig doorstroming en zijn de wachtlijsten te lang. Daarnaast is het huidige systeem onrechtvaardig en leidt tot weinig keuzevrijheid. Over de oplossingen zijn de meningen sterk verdeeld. Sommigen zien de oplossingen in meer marktwerking, anderen in een betere en rechtvaardiger regulering van de woningmarkt. Ik kan u verklappen dat ik meer tot de tweede groep behoor. In ieder geval moeten we ons realiseren dat marktwerking in een verstoorde markt leidt tot onaanvaardbare uitkomsten, zoals onbetaalbaar wonen voor grote groepen mensen.
Wellicht moeten we de discussie niet zo ideologisch voeren, maar meer kijken naar wat we willen bereiken bij een nieuwe woningmarkt. Ik zou vier toetspunten willen noemen:
- Een gelijke behandeling tussen huren en kopen; er is mijns inziens geen enkele reden om de ene woonvorm te bevoordelen boven de andere;
- Geen hoger gemiddeld huurniveau in Nederland. Een nieuw systeem moet voordelen voor mensen bieden en hen niet slechter af laten zijn. Er zijn bovendien goede maatschappelijke redenen om wonen te blijven subsidiëren.
- Lagere woonlasten voor mensen met lage inkomens, zowel kopers als huurders. Een nieuw systeem zou rechtvaardiger en socialer dan het huidige systeem moeten zijn.
- Voldoende betaalbare woonruimte en voldoende keuzevrijheid, zodat het “recht op wonen” ook echt invulling krijgt.
Als we deze uitgangspunten delen moet er een mooie woningmarkt kunnen worden ontwikkeld, met meer keuzemogelijkheden en een betere betaalbaarheid. Zo’n markt betekent wel dat een aantal zaken fundamenteel gaan veranderen. Startpunt daarbij is dat het heilige huisje “de hypotheekrenteaftrek” gesloopt wordt. Daardoor wordt de woningmarkt veel rechtvaardiger en doordat de prijzen zullen dalen ontstaat ook een meer ontspannen woningmarkt. Uiteraard moeten er daarnaast nog veel problemen worden opgelost, zoals de regionale verschillen, het woningtekort in grote delen van het land en de vormgeving van een nieuwe vorm van vraagondersteuning. Als er bereidheid is om het heilige huisje van de hypotheekrenteaftrek te slopen, moet het volgens mij ook lukken om voor die andere problemen goede oplossingen te vinden.
Ronald Paping
Algemeen directeur Nederlandse Woonbond