In het gebied tussen Amsterdam, Amersfoort, Utrecht, Leiden en Haarlem gieren de huizenprijzen omhoog, zodat ze voor starters onbereikbaar zijn. De huurwoningen hebben zulke lage prijzen, dat de mensen die er wonen er willen blijven wonen. Misschien hadden ze liever meer kwaliteit, maar de kosten van een kleine kwaliteitsstap zijn veel te hoog. Wat door sommigen wordt opgelost door de goedkope en kleine woning met winst illegaal door te verhuren en zelf te vertrekken naar die ideale woning, gesubsidieerd door de onderhuurder. De outsiders zonder woning, starters en vestigers, betalen de prijs: in euro’s op de koopmarkt, in jaren op de huurmarkt.

In Oost Groningen, Noord Friesland, Zuid Limburg en Zeeuws Vlaanderen kunnen woningen niet meer zo maar worden verkocht. De huurwoningmarkt merkt daar nog maar weinig van, afgeschermd als die is door huurtoeslag. Al komt het al voor dat mooie nieuwe ouderencomplexen niet kunnen worden verhuurd omdat geïnteresseerde kandidaten hun koopwoning niet kwijtraken.

Tussen de overdruk en onderdrukgebieden ligt het grootste deel van Nederland. Bij hoge woonkwaliteit en met goede verbindingen forensen mensen vanuit daar naar de overdrukgebieden; zonder dat verdwijnt langzaam de bevolking, daarmee het draagvlak onder voorzieningen als scholen, winkels en horeca, waardoor een negatieve spiraal ontstaat.

Huurprijsbeleid, huurtoeslag en hypotheekrenteaftrek zijn instrumenten die in hun werking los staan van marktwerking. In overdrukgebieden beschermt het de vrager, in onderdrukgebieden eerder de aanbieder. De insiders op de woningmarkt, op tijd een woning gekocht, een huis gehuurd, hebben veel te verliezen. Wat dat betreft is er een parallel met de ontslagbescherming: je weet wat je hebt, niet wat je krijgt. De outsiders, de toetreders, zijn niet georganiseerd, lost zijn eigen problemen op door hulp van ouders, overfinanciering of langer thuis wonen en is niet groot genoeg om een aanwijsbare kiezersgroep te vormen.

De robuustheid van die instrumenten verhindert dat preciezer wordt gekeken welke combinatie van interventies op prijs, woningaanbod, marktregulering, investeringsklimaat, vermogenssteun, lokale economie en mobiliteit in deelwoningmarkten het beste werken.

Wat gaat de SEV doen:
Experimenten met bijvoorbeeld woonlasten; herstel relatie prijs/kwaliteit; huisvestingsgaranties; woonvisies; gebiedsexploitaties; voorzieningenbehoud in dorpen.