Zoek met deze titel in Youtube en vindt een animatiefilmpje van de gemeente Rotterdam. Dit filmpje toont exact de strekking van het probleem dat afgelopen dinsdag de basis vormde voor de Nirov-SKB cursus ‘Upside Down’.

Zoals bij veel ruimtelijk relevante thema’s is de ondergrond één van de belangen die in de Ruimtelijke Ordening een plek moet krijgen. Een plek die niet altijd vanzelfsprekend is. Middels de Rijksstructuurvisie ondergrond moet het belang van de ondergrond meer in de ruimtelijke ordening worden ingebed. Maar zoals bij vele zaken is er meer nodig dan alleen een visie of beleid. Ook een omslag in denken bij planologen, stedenbouwkundigen en ondergrondexperts is van belang. 

Via 2-D bestemmingsplannen (de ouderwetse analoge voorschriften en plankaart) is een bepaalde mate van bescherming van de ondergrond mogelijk middels bijvoorbeeld dubbelbestemmingen. Nieuwe ontwikkelingen als WKO en geothermie hebben een flinke invloed op de ondergrond en haar functies. Hierdoor is 3-D planologie wellicht in de toekomst een vereiste. Zeker bij een hoge druk op de ondergrond door ontwikkelingen op het maaiveld.

Een van de docenten, Henk Puylaert (H2Ruimte) ziet het in de praktijk de gebrekkige communicatie tussen enerzijds planologen en stedenbouwkundigen en anderzijds ondergronddeskundigen als belangrijke oorzaak waarom kansen niet worden benut. Er is van beide zijden onvoldoende vaardigheid in het delen van urgenties en de bepaling van gezamenlijke kwaliteitsambities voor een gebied. De ondergronddeskundigen zijn niet in staat om goed leesbare en bruikbare kaarten voor ruimte op te leveren en ruimte is onvoldoende vaardig om de ondergrond te prikkelen om mee te denken in de uitdaging waar zij voor staan.

Er heersen verschillende culturen op de verschillende afdelingen van de gemeente waar ook nog eens verschillende ‘talen’ worden gesproken. ‘Upside Down’ heeft een aanzet gegeven tot het doorbreken van deze verschillen door ro’ers en ondergrondexperts letterlijk met elkaar in contact te brengen. Door de relativerende insteek van de docenten hebben er veel ‘aha-momenten’ plaatsgevonden bij zowel ruimtelijk ordenaars als ondergrondexperts. Met meer inzicht in elkaars behoeften als gevolg. Nu samen verder, hand in hand. Zoals in het filmpje zowel letterlijk als figuurlijk gebeurd.