Prins Willem Alexander opende onlangs een geothermie (aardwarmte uit de ‘diepe ondergrond', dieper dan 500 meter)  energiecentrale in Den Haag. Hierdoor zijn en worden honderden woningen aangesloten op duurzame decentraal opgewekte energie. Warmte Koude Opslag (WKO) is een andere vorm van bodemenergie die in trek begint te raken, maar die uit de ondiepe ondergrond (tot 500 meter) wordt gewonnen. Dit heeft consequenties voor de ondergrond en voor het gebruik ervan. Waterwinning, bodemverontreinigingen, bouwwerken die zich in de ondergrond bevinden, maar ook WKO installaties die elkaar kunnen beïnvloeden, vragen om afstemming en dus regelgeving. Het wordt steeds drukker in de ondergrond. Dit is de aanleiding voor het ODL supplement ‘De regeling van de ondergrond', waarover op 7 juni een studiemiddag heeft plaatsgevonden.

De rijksoverheid is daarom bezig met de voorbereiding van het Wijzigingsbesluit bodemenergiesystemen. Het besluit gaat gelden voor zowel gesloten als voor  open WKO systemen (klik voor uitleg).

“Er worden uniforme regels gesteld aan open systemen ter bescherming van de bodem, waar er voorheen sprake was van een grote diversiteit in dit soort regels. Daardoor weten initiatiefnemers en marktpartijen beter waar ze aan toe zijn.”Aldus Peter Kouwenhoven (projectleider Samenwerkingsprogramma Warmte Koude Opslag (WKO) van het Ministerie van I&M), een van de sprekers op de studiemiddag. Per 1 juli 2013 zullen procedures voor open systemen worden verkort. Er komen ook nieuwe regels voor  gesloten bodemenergiesystemen (klik voor uitleg).‘Dat is inderdaad geen deregulering', zegt Kouwenhoven, die reageert op een vraag over de dereguleringsdoelstelling van de rijksoverheid. "Maar nu zijn er helemaal geen regels voor deze systemen, terwijl er sprake is van een spectaculaire groei." Door de groei kunnen WKO systemen die bij elkaar in de buurt zitten en elkaar beïnvloeden. Door deze zogenaamde interferentie neemt het rendement van de systemen af. "Dan is het nuttig om als overheid ordenend te kunnen optreden en verder te kunnen kijken dan individuele belangen".

Hoe te regelen?
Het bestemmingsplan is een instrument om locaties waar en manieren hoe WKO kan worden toegepast te regelen. Onder andere voor het industriegebied Waarderpolder in Haarlem is hier in een tender een aanzet voor gemaakt. Deze tender, die CSO en BügelHajema samen met gemeenten en provincies heeft uitgevoerd met ondersteuning van Nirov, is tijdens de studiemiddag uitgebreid als case besproken.

Een belangrijke conclusie die tijdens de studiemiddag is getrokken is dat er in Haarlem verschillende belangen in de ondergrond spelen, waarvan WKO er één is. Deze belangen moeten worden afgewogen ten opzichte van elkaar. Het bestemmingsplan kan hiervoor het een instrument zijn. Daarnaast leent ook de interferentieproblematiek zich goed om in het bestemmingsplan te worden geregeld.

ODL supplement
De afwegingen met betrekking tot WKO maar ook vele andere ondergrondse belangen (zoals het bouwen, leidingen, archeologie, delfstoffen en grondwater) worden uitgebreid besproken in het ODL supplement ‘De regeling van de ondergrond' dat binnenkort verschijnt. Dit supplement geeft tevens een overzicht van vele regelingen die voor de ondergrond gelden en is binnenkort via het Nirov te bestellen. Kijk hiervoor op  nirov.platform31.nl/odl.