Steden zijn voortdurend in beweging om een aantrekkelijke leefomgeving voor de bewoners te zijn en te blijven. Steden verbeteren de kwaliteit van wijken, verduurzamen woningen en openbare ruimte en versterken het economisch aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven. De klimaatverandering heeft effecten die de kwaliteit van die leefomgeving juist kunnen bedreigen. Natte voeten, verdroging en hittestress zijn effecten die worden versterkt door toenemende verdichting en verharding in bebouwd gebied. De link tussen ruimtelijke ordening en klimaatverandering is evident, maar wordt nog steeds te weinig gelegd.

Veel potentiële maatregelen ter voorkoming van wateroverlast, droogte en hitte in stedelijk gebied zijn bekend. Toch blijkt dat er weinig actie wordt ondernomen om problemen op een structurele en toekomstgerichte manier aan te pakken. Acties blijven vaak beperkt tot het tegengaan van acute knelpunten. Maar met ad hoc beleid worden de kansen die de ruimtelijke ordening biedt onvoldoende benut. Ook is er vanuit de ruimtelijke ordening nog onvoldoende oog voor de thema’s wateroverlast, droogte en hitte. Een verbetering van de relatie tussen ruimte en water is noodzakelijk.

Wateroverlast, droogte en hitte veroorzaken nu al economische schade, schade aan gebouwen, infrastructuur, groenvoorzieningen en de gezondheid van mensen. Uit onderzoek blijkt dat de schades in beginsel in heel Nederland kunnen voorkomen en kunnen oplopen tot miljarden euro’s. Funderingschades door te lage grondwaterstanden en bodemdaling in laag Nederland kunnen oplopen tot 25 á 40 miljard euro. De studie Een delta in beweging van het Planbureau voor de Leefomgeving geeft aan dat veel kosten kunnen worden bespaard door een verbeterde relatie tussen water en ruimte en het tijdig nemen van maatregelen. 

De rijksoverheid wil daaraan een impuls geven via het Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering (DPNH). Dit programma richt zich op het verbinden van de opgaven vanuit wateroverlast, droogte en hitte met de ruimtelijke opgaven die in een gebied spelen. Met maatregelen die een bijdrage leveren aan de kwaliteit van de leefomgeving. Vertrekpunt van DPNH is dat bij het klimaatbestendig maken van steden lokaal maatwerk geboden is. Dit omdat zowel de opgaven als de kansrijke oplossingen lokaal sterk verschillen. Lokale partijen in de stad zijn dan ook verantwoordelijk voor het aanpakken van deze opgaven. In het programma ‘De Klimaatbestendige Stad’ (KBS) is de lokale aanpak het credo. KBS is naast Ruimtelijke Inrichting en Waterveiligheid (RIW) één van de twee programmaonderdelen van het deelprogramma Nieuwbouw en herstructurering. 

De herontwikkeling van de wijk Roombeek en de Roombeek  is een mooi voorbeeld waaruit de meerwaarde van zo’n aanpak blijkt. Hierbij is met een ‘andere blik’ gekeken naar de rol van water in de ruimtelijke inrichting van de wijk. U kunt het resultaat van die ‘andere blik’ nu met eigen ogen gaan bekijken.

Door: Christiaan Wallet – projectmanager Nieuwbouw en Herstructurering, de Klimaatbestendige Stad


Tijdens de vrij toegankelijke studiemiddag die het Nirov samen met Waterschap Regge en Dinkel organiseert in Roombeek – Enschede op 26 april, geeft Christiaan Wallet (Projectmanager Nieuwbouw en Herstructurering, bij het Deltaprogramma, Ministerie van Infrastructuur en Milieu) een presentatie over het Programma Nieuwbouw en Herstructurering, in de context van de situatie in Roombeek. Meer weten? Klik hier.